rodospress.com

Οι Ελβετοί πολίτες έλαβαν μια ιστορική απόφαση για το μέλλον του φυσικού νομίσματος τους, του ελβετικού Φράγκου, στο δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 8 Μαρτίου 2026.

Με την απόφαση τους αυτή, οι Ελβετοί πολίτες διασφάλισαν τη φυσική μορφή του εθνικού τους νομίσματος και τον ρόλο των μετρητών. 

Η πλειοψηφία των ψηφοφόρων αποφάσισε τη συνταγματική κατοχύρωση των μετρητών, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα υπέρ της διατήρησης των κερμάτων και των χαρτονομισμάτων παρά την παγκόσμια τάση προς την πλήρη ψηφιοποίηση των νομισμάτων. 

Τι ακριβώς αποφασίστηκε στο δημοψήφισμα;

Οι Ελβετοί κλήθηκαν ουσιαστικά να απαντήσουν σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: Είναι το νόμισμα ένα δημόσιο αγαθό που πρέπει να παραμείνει στην υλική του μορφή ή μια ψηφιακή υπηρεσία που υπόκειται στον έλεγχο των ηλεκτρονικών συστημάτων;

Στην κάλπη υπήρχαν δυο προτάσεις. Και οι πολίτες είχαν κληθεί να επιλέξουν ανάμεσα στην πρόταση της πρωτοβουλίας «Τα μετρητά είναι Ελευθερία» και στη κυβερνητική αντιπρόταση.

Η πρωτοβουλία «Τα μετρητά είναι ελευθερία», αποτελούσε πρόταση ακτιβιστών που ζητούσαν πολύ αυστηρούς κανόνες ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μετρητά δεν θα αντικατασταθούν ποτέ από ψηφιακά μέσα, χωρίς προηγουμένως να υπάρξει σχετική λαϊκή ετυμηγορία. Η πρόταση είχε ως κεντρικό άξονα την συνταγματική κατοχύρωση της ύπαρξης των μετρητών. Οι υποστηρικτές της κίνησης εξέφρασαν την ανησυχία ότι η σταδιακή κατάργηση των χαρτονομισμάτων και των κερμάτων υπέρ των ψηφιακών πληρωμών, θα οδηγούσε σε πλήρη έλεγχο των πολιτών από το κράτος και τις τράπεζες.

Τα επιχειρήματα της πρωτοβουλίας «Τα μετρητά είναι ελευθερία», ήταν απλά. 

Κατά πρώτον, τα μετρητά, δηλαδή η φυσική μορφή χρήματος, προστατεύουν την ιδιωτικότητα, καθώς η χρήση τους στις συναλλαγές δεν αφήνει ψηφιακά αποτυπώματα.

Κατά δεύτερον, τα μετρητά προσφέρουν ασφάλεια σε περιπτώσεις κυβερνοεπιθέσεων, κατάρρευσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, μη λειτουργίας των διατραπεζικών συστημάτων πληρωμών, καθώς και σε περιπτώσεις κρατικών παρεμβάσεων.

Και κατά τρίτον, η χρήση φυσικού χρήματος βοηθά τους πολίτες και ειδικότερα τους νέους, να διαχειρίζονται καλύτερα τον Προϋπολογισμό τους και να ελέγχουν τα έξοδα. Σε αντίθεση με ψηφιακό χρήμα το οποίο αρκετές φορές αντιμετωπίζεται σαν μια απλή ηλεκτρονική εγγραφή. 

Η κυβερνητική αντιπρόταση, αποτελούσε μια συμφωνία ανάμεσα στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο ως προς την ουσία της προστασίας των μετρητών, με μια πιο ισορροπημένη νομική διατύπωση.

Στα επιχειρήματα των σκεπτικιστών απέναντι στην πρωτοβουλία «Τα μετρητά είναι ελευθερία», που είχαν συνταχθεί με την κυβερνητική αντιπρόταση, ήταν το κόστος της εκτύπωσης, της φύλαξης και της μεταφοράς των μετρητών το οποίο είναι εξαιρετικά δαπανηρό για την κεντρική τράπεζα, η ασφάλεια των ψηφιακών συναλλαγών απέναντι στη φοροδιαφυγή και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, καθώς και το χαμηλό κόστος και η ταχύτητα των συναλλαγών με το e-Franc. 

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν απορριπτικό όσον αφορά την αρχική πρωτοβουλία των ακτιβιστών, με 54,4% κατά, αλλά ήταν θετικό και μάλιστα με μεγάλη πλειοψηφία της τάξης του 73,4% ως προς την κυβερνητική αντιπρόταση. 

Τι σημαίνει η απόφαση του δημοψηφίσματος στην πράξη;

Η απόφαση του δημοψηφίσματος κατοχυρώνει συνταγματικά:

1.Το δικαίωμα χρήσης μετρητών δηλαδή ελβετικά φράγκα σε φυσική μορφή,

2.Την διασφάλιση επαρκούς κυκλοφορίας χαρτονομισμάτων και κερμάτων,

3.Ότι το ελβετικό φράγκο παραμένει το επίσημο νόμισμα της χώρας.

4.Οποιαδήποτε αλλαγή, για παράδειγμα η αντικατάσταση με άλλο νόμισμα ή η πλήρης μετάβαση μόνο σε ψηφιακό χρήμα θα απαιτεί πλέον νέο δημοψήφισμα με διπλή πλειοψηφία σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο καντονιών.

Έτσι η Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας (SNB) έχει πλέον την ρητή συνταγματική εντολή να διασφαλίζει τον επαρκή εφοδιασμό της αγοράς με φυσικό χρήμα. Με αυτόν τον τρόπο, δηλαδή με την επάρκεια «φυσικού χρήματος» τίθενται όρια στον απόλυτο έλεγχο των συναλλαγών από τις τράπεζες και το κράτος, διασφαλίζοντας την ανωνυμία και την ελευθερία των συναλλαγών των πολιτών.

Η επιβεβαίωση της προσήλωσης στο παραδοσιακό φράγκο καθησύχασε τους διεθνείς επενδυτές. Το ελβετικό φράγκο συνεχίζει να προσελκύει κεφάλαια από την Ασία μέχρι την Αμερική, καθώς η θεσμική σταθερότητα που προσφέρει το ελβετικό πολίτευμα παράλληλα με την αμεσότητα από τη συχνή χρήση δημοψηφισμάτων, θεωρείται η απόλυτη εγγύηση για τα περιουσιακά στοιχεία που τοποθετούνται στο ελβετικό τραπεζικό σύστημα. 

Ωστόσο, οι τράπεζες, όπως η UBS για παράδειγμα, βρίσκονται μπροστά σε μια πρόκληση. Καθώς θα πρέπει να ισορροπήσουν με μαεστρία ανάμεσα στην απαίτηση των πολιτών για φυσικό χρήμα και στην ανάγκη για ψηφιακή καινοτομία προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές απέναντι στις Fintech εταιρείες και τις ψηφιακές υπηρεσίες των διεθνών τραπεζών που κερδίζουν ολοένα και μεγαλύτερα μερίδια αγοράς.

Κατά την γνώμη μας, το δημοψήφισμα για το νόμισμα στην Ελβετία, δεν αφορούσε μόνο την οικονομία. Αφορούσε την ίδια την ελευθερία. Οι Ελβετοί πολίτες αποφάσισαν ότι το χρήμα δεν είναι απλώς ένα μέσο συναλλαγής, αλλά ένα σύμβολο ανεξαρτησίας και ελευθερίας. Η απόφασή τους να προστατεύσουν τα μετρητά και να ενισχύσουν τη συνταγματική θωράκιση του φράγκου, αποτελεί ένα «φρένο» όχι μόνο απέναντι στο «e-Franc», αλλά στην απόλυτη ψηφιοποίηση της κοινωνίας. Δείχνει ότι στην καρδιά της Ευρώπης, ένας λαός επιμένει να διατηρεί τον έλεγχο των πιο βασικών πτυχών της ζωής του.