rodospress.com

Ο τίτλος αποτελεί μια παράφραση του βασικού προεκλογικού συνθήματος «It’s the economy, stupid!» εμπνευσμένο από τον James Carville, επικεφαλής της καμπάνιας του Bill Clinton στις αμερικανικές εκλογές του 1992.

Μ’ αυτόν τον αιχμηρό τρόπο ο Clinton έστρεψε τότε την προσοχή του εκλογικού σώματος στην οικονομική ύφεση που προκάλεσε η διακυβέρνηση George Bush και μετέφερε με επιτυχία την προεκλογική αντιπαράθεση στην οικονομία.

Μετά την πρωτοφανή και εξαιρετικά βασανιστική δοκιμασία της πανδημίας του covid-19, είναι ενδεχόμενο και αναμενόμενο ότι η ζωή μας δεν θα είναι πια η ίδια.

Η αντιμετώπιση του «αόρατου εχθρού», με βασική στρατηγική τον κατ’ οίκον περιορισμό, ανέδειξε ξεκάθαρα σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές παθογένειες, που αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα και αποτελεσματικά, θα λειτουργήσουν ως θρυαλλίδα για τον κοινωνικό ιστό. Όλα δείχνουν ότι το καπιταλιστικό μοντέλο με τη μορφή που γνωρίζουμε θα αλλάξει και είναι ανοικτό το ερώτημα προς ποια κατεύθυνση θα μετασχηματιστεί.

Οι ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές των προηγούμενων ετών από τους ισχυρούς του πλανήτη που στόχευαν στην οικονομική ανάπτυξη με κάθε τίμημα, άφησαν υποστελεχωμένη και γερασμένη τη δημόσια υγεία.

Αν νοσήσουμε όλοι ταυτόχρονα, το σύστημα υγείας θα καταρρεύσει. Η έκκληση από επιστήμονες και γιατρούς για περιορισμό των μετακινήσεων στις πλέον απαραίτητες, είναι απολύτως δικαιολογημένη.

Κι αναρωτιόμαστε εύλογα, αυτή η μάχη με τον χρόνο πόσο θα διαρκέσει; Σε ποιον βαθμό δύνανται η κοινωνία και η οικονομία να αντιπαλέψουν τις συνέπειες από τα μέτρα αυτά; Κάθε κρίση θα αντιμετωπίζεται με εσωστρέφεια, κλειστά σύνορα και θα γεννά φοβικές συμπεριφορές;

Ήδη οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν επηρεαστεί και αναφέρεται πολλαπλασιασμός σε ψυχικά νοσήματα και κρούσματα ενδοοικογενειακής βίας. Η πανδημία και τα μέτρα για την καταπολέμησή της, ανέδειξαν για μια ακόμη φορά τις κοινωνικές ανισότητες.

Ο κατ’ οίκον περιορισμός είναι σαφώς πιο εύκολος σε όσους διαθέτουν ένα άνετο και λειτουργικό σπίτι και εφικτός σε όσους μπορούν να εργαστούν με τηλε-εργασία. Τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα διαθέτουν περιορισμένο χώρο στις κατοικίες τους ή/και συγκατοικούν πολλά άτομα μαζί.

Παράλληλα, απασχολούνται συνήθως σε χειρωνακτικά επαγγέλματα, οπότε αν εξακολουθούν να εργάζονται εκτίθενται περισσότερο στον ιό, είτε μένουν χωρίς εισόδημα.

Απέναντι σε όλα αυτά και την νέα οικονομική κρίση που φαίνεται να απειλεί την παγκόσμια κοινότητα με εκατομμύρια ανέργους, μόνο όπλο πρέπει να είναι η αλληλοβοήθεια, η συμπαράσταση, οι συνεργασίες και οι νέες μορφές οργάνωσης της συλλογικότητας και πολιτικής πρακτικής.

Η παγκόσμια συνεργασία και η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη δοκιμάζονται με την άρνηση των κυρίαρχων δυνάμεων της αγοράς και των νεοφιλελεύθερων συμφώνων σταθερότητας να υιοθετήσουν γενναία μέτρα αμοιβαίας αντιμετώπισης της κρίσης (π.χ. ευρωομόλογο, νέο Σχέδιο Μάρσαλ για την Ευρώπη). Ας μην αποδειχτούν για μια ακόμη φορά φενάκη.

Τελικά πόση αξία έχει η ανθρώπινη ζωή; Είμαστε απλώς αναλώσιμα υλικά σε ένα σύστημα παγκόσμιας αγοράς; Και το μεγαλύτερο διακύβευμα δεν είναι πια το χρήμα. Είναι οι άνθρωποι, ανόητε!

Για την ιστορία, η δεύτερη ατάκα της προεκλογικής εκστρατείας του Clinton το 1992 ήταν «Μην ξεχνάμε την ιατρική περίθαλψη».

*Μαρία Τολίκα

Δρ. Πολιτικών Επιστημών

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης