rodospress.com

Η φυματίωση είναι μια μολυσματική ασθένεια που προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες.

Το «μυκοβακτηρίδιο» της φυματίωσης είναι ένα είδος παθογόνου βακτηρίου της οικογένειας Mycobacteriaceae και η αιτία εμφάνισης της φυματίωσης.

Ανακαλύφθηκε από τον Robert Koch το 1882. Από το 1918–1939 η φυματίωση στην Ελλάδα χαρακτηριζόταν ως κοινωνική ασθένεια επειδή φαινόταν να εξαπλώνεται μεταξύ των κατώτερων κοινωνικών τάξεων, περιλαμβανομένων εκείνων που ζούσαν σε προσφυγικούς καταυλισμούς. Ο αγώνας κατά της φυματίωσης περιλάμβανε ιδιωτικές πρωτοβουλίες που στόχευαν στην εκπαίδευση των ανθρώπων σε θέματα υγιεινής και στη δημιουργία ιδρυμάτων κατά της φυματίωσης, όπως τα σανατόρια.

Η φυματίωση, ο μεγαλύτερος εχθρός πριν ακόμα από τον 19ου αιώνα , χαρακτηριζόταν από την επιστημονική κοινότητα και τον Τύπο της εποχής με διάφορα κοσμητικά επίθετα όπως:
Ο καταστρέφων την οικογένειαν. Ο ερημόνων χώρας. Ο δεκατίζων τους πληθυσμούς,
Ο εισερχόμενος εις τα μέγαρα και εις τας καλύβας και ακόμα Ο καταλαμβάνων πλουσίους και πένητας.

Εκείνη την περίοδο η φυματίωση βάδιζε με μεγάλη ταχύτητα και αύξηση θυμάτων.
Η πανώλης, η χολέρα, ο κοιλιακός τύφος, η ευλογιά, η οστρακιά και τα σεξουαλικά νοσήματα, ήταν ζητήματα που απασχολούσαν τον ελληνικό πληθυσμό.
Η ασθένεια της φυματίωσης προκαλούσε τρόμο και παρουσιαζόταν ως ανίκητη αφού προσωχρούσε εντυπωσιακά άλλους αποδεκατίζοντας και άλλους σε πένθος.
Θεωρούσαν μάλιστα, πως ο μεγαλύτερος εχθρός της ανθρωπότητας ήταν η φθίση. Χαρακτηριστικό είναι η πρόταση του ελληνικού Τύπου όπου υπογράμμιζε τα εξής: «Αν δεν δαπανηθούν μεγάλα χρηματικά ποσά και αν δεν υποδεικνυόσουν προφυλακτικά μέτρα, χωρίς αναβολή και με ταχύτητα, τότε θα εξακολουθήσουμε να θρηνούμε και άλλα θύματα».
Το 1890, έγινε στο Βερολίνο Συνέδριο κατά της φυματίωσης, όπου έλαβαν μέρος επιστήμονες για να συμβάλλουν στη θεραπεία με υπόδειξη κάποιων φαρμάκων. Πράγματι η Δανία απέδωσε ιατρικά και φαρμακευτικά μέτρα με αποτέλεσμα να ελαττωθεί η θνησιμότητα πολλών μεταδοτικών νοσημάτων.

Οι μισοί θάνατοι πίστευαν ότι προερχόντουσαν από τη φυματίωση και πως προοδεύει με «μαθηματικήν αύξησιν εξαπλώσας τας ιοφόρους αυτής πτερύγας».
Την ελληνική ιατρική κοινότητα το 1900, καλούσε η κοινωνία και ο Τύπος να μην έχει κλειστές τις πόρτες της αλλά να διδάσκει πανταχού και να οδηγεί τα μέσα ώστε να σώζει , να προφυλάσσει και να θεραπεύει ακόμα.
Ο κόσμος τότε ανησυχούσε και απαιτούσε πως απέναντι σ’ αυτόν τον εχθρό, η επιστήμη είχε καθήκον να μην «υπνώττη» αλλά να μην διδάσκει μόνο σε σχολές Πανεπιστημίων, αλλά να «ποιήται πάντων των μέσων».

Στην Ελλάδα, πολλοί πίστευαν πως η φυματίωση βρισκόταν προς το δρόμο της επιστημονικής προόδου, και πως αυτή η αισιοδοξία στηριζόταν στις κλιματολογικές συνθήκες, στις κοινωνικές συνθήκες και στα επαγγέλματα πολλά από τα οποία ήταν σε ανοιχτούς χώρους.
Τότε συνιστούσαν σύσκληση Συνόδου Ελλήνων Ιατρών της Αθήνας με θέμα τη φυματίωση και με την προσδοκία ίδρυσης Σανατορίων «αναγκαιοτήτων χρησιμότατων όχι μόνον δια τους πάσχοντας, αλλά και διά όλην την κοινωνίαν».
Πλην όμως η Δημόσια Υγεία στην Ελλάδα, βρισκόταν σε εμβρυακή κατάσταση και κανείς κυβερνητικός παράγοντας δεν έδειχνε σοβαρό ενδιαφέρον.
Εξαίρεση στον κανόνα αυτό ήταν η Κυβέρνηση Δηλιγιάννη το 1895, η οποία έθεσε σε λειτουργία Λοιμοκαθαρτήρια με απαραίτητους απολυμαντικούς κλιβάνους και σύστημα αναδιοργάνωσης Δημόσιας Υγείας. Στην Ελλάδα πέθαναν κάθε χρόνο δεκάδες άνθρωποι. Στα 1890 – 1894: 1.000 άνθρωποι.
Το 1895: 430. Το 1896: 490 Το 1897: 440. Το 1899: 531.
Κατά το εξάμηνο του 1999, πέθαναν από τη φυματίωση 740 άνθρωποι.

Οι πόλεις που θρήνησαν θύματα εκείνες τις χρονικές περιόδους ήταν: Αθήνα, Πειραιάς, Σύρος, Τρίκαλα, Κέρκυρα, Πάτρα, Λάρισα, Ζάκυνθος, Καλαμάτα, Πύργος, Βόλος, Τρίπολη. Επίσης με λιγότερα θύματα τα νησιά Σκιάθος,. Σκόπελος,. Μύκονος, Σπέτσες, Ύδρα και Ρόδος. Οι λόγοι που συνέβαλλαν στη εξάπλωση του νοσήματος ήταν: 1.Η ολιγωρία για την τήρηση προφυλακτικών μέτρων. 2.Οι διάφορες προλήψεις και δεισιδαιμονίες. 3.Η απόκρυψη των νεκρών από την κοινωνία.
Κλείνοντας, παραθέτουμε την ακόλουθη προτροπή, η οποία παραμένει ακόμα και σήμερα επίκαιρη: «Κράτος, λέγομεν εν τη Υγιεινή ημών επιθυμούν την ανόρθωσιν των οικονομικών αυτού, οφείλει πρωτίστως να σταφή ουχί εις την άυξησιν των εσόδων δι επιβολής φόρων αλλά εις την βελτίωσιν της Δημοσίας Υγείας».

Τo Σάββατο 21 Ματρτίου και ώρα 20:30, με την ευκαιρία της «Παγκόσμιας Ημέρας Φυματίωσης» το σχολείο Δεύτερης Εθκαιρίας και ο Σύλλογος Αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής Κληρονομιάς και η Ίριδα Μαυράκη μας προσκαλούν στο κατάλυμα της Αγγλίας στην προβολή της ταινίας μικρού μήκους «Τόπος Σωτηρίας» Σκηνοθεσία: Ιφιγένεια Δημητρίου, Σενάριο: Ασημίνα Γρηγορίου. Παίζει η Ηθοποιός Φωτεινή Τεντολούρη. Με την ευγενική υποστήριξη του Μουσείου του Γενικού Νοσοκομείου Νοσημάτων Θώρακος «Η Σωτηρία»,

Η ταινία «Τόπος Σωτηρίας» αποτελεί κεντρικό πυρήνα της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου Σωτηρία. Βασίζεται σε υπαρκτά πρόσωπα και αφηγείται αληθινά περιστατικά.

Είναι προϊόν επιστημονικής έρευνας και σύνθεσης των τεκμηρίων του Αρχείου Σωτηρία, των αντικειμένων της Συλλογής του Μουσείου Σωτηρία, αρχειακού υλικού από επιστημονικούς φορείς και βιβλιογραφικών πηγών, που εμπλουτίστηκαν αφηγηματικά με σκοπό την καταγραφή της ιστορίας του Νοσοκομείου Σωτηρία και του αντιφυματικού αγώνα στην Ελλάδα.
Την Κυριακή 22 Μαρτίου 2026 και ώρα 12:00 η Δημοτική Κοινότητα Διμυλιάς – Ελεούσας, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Φουντουκλί, ο Α.Σ. «Ατρόμητος» η Εθελοντική ομάδα αυτού το χωριού μας προσκαλούν στην Ελεούσα για ένα Τρισάγιο στο Κοιμητήριο των Λησμονημένων Φυματικών. Στη συνέχεια θα μπορεί ο επισκέπτης να δει την Έκθεση Μνήμης «για την Ανάσα μου» της Ίριδας Μαυράκη.